کاشی سقاخانه و بطور کلی کاشیکاری مذهبی دارای قدمتی چندصدساله است. کاشیکاری سقاخانه و اماکن مذهبی بر پایه همان کاشی مسجدی می باشد، که اغلب به روش کاشی هفت رنگ تولید می گردد.
طراحی مناسب و کاشیکاری سقاخانه می تواند هر بیننده ای را به پای این مکان بکشاند تا برای چند دقیقه هم که شده از این هنر ایرانی لذت ببرد. برای شخصی که مشغول بازسازی و یا اجرای سقاخانه است، می تواند با اطلاعات درست در مورد کاشی و طرح ها، سال های سال از زیبایی و ماندگاری آن بهره ببرد.
کاشی سقاخانه چیست؟
اصطلاح “سقاخانه” به مکانی گفته میشود که تشنگان خود را سیراب می کنند. همچنین از آن به عنوان “آبخوری” نیز یاد می شود. در ایران رفته رفته این مکان با هنرهای مختلف نظیر کاشیکاری سنتی تزیین شد و به کاشی سقاخانه معروف شد.
این کاشی با الهام گرفتن از کاشیکاری سنتی ایرانی و نقوش مذهبی، برای کاشیکاری فضاهای مذهبی و معنوی نظیر: سقاخانه، مسجد و حسینیه تولید می گردد. در تولید این کاشی ها از نقوش اسلیمی، هندسی و خطاطی رو کاشی برای آیات مقدس قرآنی استفاده می شود.
معیارهای اصلی انتخاب کاشی سقاخانه
تکنیک ساخت کاشی
برای ساخت کاشی سقاخانه می توان از از روش های: هفت رنگ، معرق و چاپ دیجیتال (برای چاپ تمثال و چهره) استفاده کرد. با توجه به نیاز می توان این روش ها را انتخاب نمود. کاشی هفت رنگ در بین این سه مورد دارای قیمت مناسبتری بوده و انتخاب اکثریت می باشد.
جنس بدنه
با توجه به محل قرارگیری سقاخانه و شرایط جوی منطقه می توان از دو بدنه: کاشی یا سرامیک برای کاشیکاری سقاخانه بهره برد. بدنه سرامیک برای مناطق سردسیر و کاشی برای مناطق گرمسیری پیشنهاد می گردد.
طرح و نقوش
رایجترین طرح های بکار رفته در کاشی سقاخانه :
- نقوش هندسی اسلیمی و ختایی
- خطاطی با خطوط ثلث، نسخ و نستعلیق
- نقاشی و چاپ عکس دیجیتال (مانند تصویر حرم امام ها، تمثال اهل بیت)
پیشنهاد می کنیم برای اطلاعات بیشتر درمورد انواع تکنیک کاشیکاری مقاله علمی زیر را مطالعه نمایید.
https://jfava.ut.ac.ir/article_23465_589997371f228f1a0bad0e155786869e.pdf
قیمت کاشی سقاخانه چقدر است؟
با توجه به روش تولید کاشی های مربوط به سقاخانه قیمت هر یک متفاوت خواهد بود. قیمت کاشی هفت رنگ برای کشی آماده (کاشی تکرار) 2.500.000 تومان برای هر مترمربع و کاشی هفت رنگ سفارشی(نوشته و طرح) 3.500.000 تومان و برای چاپ دیجیتال تصاویر سفارشی مترمربع 19 میلیون تومان می باشد.
با توجه به نوسان قیمت، یرای استعلام قیمت بروز با کارشناسان ما در ارتباط باشید.
مراحل نصب کاشی سقاخانه
گرچه که کیفیت کاشی بسیار مهم است اما به همان اندازه نصب کاشی نیز اهمیت دارد. رعایت و در نظرگرفتن این نکات برای نصب، کیفیت نهایی کار را تضمین می کند:
آماده سازی سطوح مورد نظر
سطحی که بر روی آن می خواهیم کاشیکاری کنیم بایستی کاملا عاری از رطوبت و کاملا صاف و تمیز باشد.
چیدمان اولیه روی زمین
قبل از نصب، برای بررسی درستی طرح و شماره بندی پشت کاشی باید ابتدا به ترتیب روی زمین چیده شود تا شکل نهایی مشخص گردد.
استفاده از چسب مناسب
برای انتخاب چسب با کمک فروشنده چسب ونصاب، باید بهترین گزینه ها را بررسی کنید. برای فضاهای بیرونی نیاز به چسبی مقاوم در برابر یخ زدگی و رطوبت می باشد.
بندکشی دقیق و اصولی
یکسان بودن عرض بندها باعث می شود تا طرح و نقش بصورت پیوسته دیده شود. توجه ه جزییات در کار نهایی بسیارتاثیرگزار است.
شستشو و تمیز کردن کاشی
اخرین قدم، پاک کردن چسب ها و اثرات بندکشی بر روی کاشی ها و شستن کاشی ها می باشد تا طرح و نقش کاشی کاملا مشخص شود.
استفاده از یک نصاب با تجربه در کاشیکاری سنتی تاثیر بسزایی دارد. مخصوصا برای نصب کاشی های خطاطی شده، زیرا با جابجا شدن یک کاشی کل کار از بین خواهد رفت.
برای کاشیکاری سنتی سقاخانه از چه متریال های استفاده می شود؟
اینکه از چه متریالی برای ساخت و کاشیکاری سقاخانه استفاده کنیم به طراحی و نظرارفرما بستگی دارد. اما بطور کلی از متریال زیر می توان استفاده کرد:
- کاشی خط و کاشی نقوش
- عکس دیجیتال
- آجر لعابدار ال و پلاک
- آجر مشبک لعابی(دایره ای و پله ای)
- جووک (دور بند)
نگهداری از کاشی آبخوری
برای حفظ زیبایی و کیفیت کاشی های سنتی در طولانی مدت باید:
- از مواد اسیدی و شوینده های قوی استفاده نکنید.
- شستشو با آب و پارچه ای نرم کفایت می کند.
- بررسی دوره ای بندکشی کاشی ها برای جلوگیری از نفوذ آب ضروری است، زیرا در زمستان باعث یخزدگی و در نهایت ترکیدگی کاشی می شود.
جمع بندی
انتخاب کاشی سقاخانه تنها یک تصمیم زیبایی شناختی نیست؛ ترکیبی از تکنیک ساخت، جنس بدنه، نوع لعاب و کیفیت نصب است که ماندگاری و اصالت فضای مذهبی را تعیین می کند. پیش از خرید، نمونه های واقعی را از نزدیک ببینید، از تولیدکننده درباره تکنیک و مقاومت جذب آب سؤال کنید و نصب را به افراد باتجربه بسپارید. اگر قصد شروع پروژه خود را دارید، بهتر است ابتدا با چند تولیدکننده معتبر مشورت کنید و نمونه کار قبلی آن ها را بررسی نمایید.